Een Hollandse dwarsfluit uit het ijs van Nova Zembla Terwijl Nederland zich in de bioscoop driedimensionaal vergaapt aan het overlevingsdrama van zeevaarder Willem Barentsz en zijn bemanning op Arctica, voegt Prelude aan haar collectie een cd toe die daar alles mee van doen hoeft. Maar eigenlijk ook weer niet. Want, wordt de speelfilm gedragen door een beeldschoon fotomodel, klapperende tanden en een zomerse sterrenhemel boven 't Behouden Huys, meer op de feiten gebaseerd is het instrument dat de hoofdrol speelt op de cd van het Noorse ensemble Lux Borea.

't Behouden Huys In het jaar 1871 ontdekte de Noorse schipper Elling Carlsen op de noordpunt van Nova Zembla het door Barentsz en zijn bemanning gebouwde onderkomen. In dat schuilhuis, waar 274 jaar lang niemand een voet in zette, trof hij tal van achter- gelaten bezittingen van de toenmalige bewoners aan. Onder andere een in vrijwel gave staat verkerende Nederlandse renaissance fluit, een trommelstok, deel van een trompet en een zeldzaam gezangenboek. De volledig cilindrisch geboorde dwarsfluit is overeenkomstig alle 16-de eeuwse fluiten eenvoudig van bouw. Door de fijnheid van het hout moet zij een tonaal bereik hebben gekend van drie octaven en kon ze chromatisch worden bespeeld over vrijwel het gehele register. De Noorse muziekprofessor en fluitspeler Paul Wåhlberg liet een exacte kopie van het instrument vervaardigen.

Samen met zijn ensemble Lux Borea en met medewerking van de Belgische tenor Jan Van Elsacker heeft hij op cd een programma vastgelegd met muziek zoals die weerklonken zou kunnen hebben ten tijde van de overwintering in 't Behouden Huys. De Noorse luitspeler Thor-Harald Johnsen reconstrueerde en arrangeerde de gespeelde werken aan de hand van het gevonden gezangenboek en de instrumentale muziekpraktijk van die dagen. Als aardige bijkomstigheid valt nog te melden, dat het meest gave deel van de vondst die de Noorse schipper deed op Nova Zwembla door hem is verkocht aan een Engelse koopman. Die sleet het meest gave deel van die handel vervolgens aan de Nederlandse staat. Zo komt het dat de gevonden renaissance fluit als onderdeel van de collectie te zien is in het Rijksmuseum voor Scheepsarcheologie te Lelystad. En dan nog muziek van ene Johann Ulich Hieronder vindt u niet alleen een aantal links die verwijzen naar een muziekvoorbeeld van de cd 'A Flute in the Ice' maar tevens informatie over een evenzeer belangwekkende cd van het ensemble Lux Borea. Die productie biedt muziek van een vrijwel onbekende tijdgenoot en kennis van Johann Sebastian Bach, te weten Johann Ulich [1677-1742]. Bij leven was Ulich hoforganist in het in de Duitste deelstaat Sachsen-Anhalt gelegen stadje Zerbst. De cd bevat naast een zestal in 1716 in het Duitse Köthen uitgeven blokfluitsonates van de componist ook een tweetal suites voor klavecimbel van zijn hand. De manuscripten van de werken werden niet lang geleden bij toeval in een Moskouse bibliotheek ontdekt door de Russische cellist Pavel Serbin. Daar werden ze als oorlogsbuit na de Tweede Wereldoorlog opgeslagen. Later, toen na de val van het Sovjet-Unie het merendeel van de door het Rode Leger vergaarde culturele oorlogsbuit terugkeerde in Duitse handen, bleef de bladmuziek van Ulich achter in de Russische hoofdstad. Door de vondst van Serbin kan na een kleine driehonderd jaar Ulichs muziek weer worden gehoord. Voor wat het u waard is, beveel ik beide cd's ten zeerste bij u aan. Kees Koudstaal 4 december 2011

Composers: J. Clemens non Papa [1510-1555] and others Title: A flute in the ice found 140 years aga in Novaya Zemlya... The story... Performers: Paul Wåhlberg renaissance transverse flute -Jan Van Elsacker tenor - Lux Borea Label: Euridice Price: € 22,50 Order number: 2011.12.04

Composer: Johann Ulich [1677-1742] Works: VI Sonatas - Flauto con Cembalo ([1716] II Harpsichord Suites The story... Performers: Lux Borea: Paul Wåhlberg recorder - Andreas Edlund harpsichord - Pavel Serbin cello Label: Euridice Price: € 22,50 Order number: 2011.12.03

www.prelude-klassiekemuziek.nl