Gardiner zet het mes in Bach

Begin juni 2005 stond de wereld even een moment stil bij Johann Sebastian Bach (JSB). Een aan het Bach Archiv Leipzig verbonden musicoloog ontdekte in de archieven van de Herzogin Anna-Amalia bibliotheek van Weimar een onbekend manuscript van JSB. Het bleek te gaan om een verjaardagwens bestemd voor de 52e geboortedag van JSB¹s toenmalige broodheer hertog Wilhelm Ernst von Saksen-Weimar.
bach_strofearia

De felicitatie verpakt in de vorm van een zogenoemde Strophenarie, het op muziek gezette uit twaalf verzen bestaande gedicht Alles mit Gott und nichts ohn’ ihn van de theoloog Johann Anton Mylius, moet ergens in de oktobermaand van 1713 voor het voetlicht zijn gebracht met de toen 28-jarige JSB aan het klavecimbel. Begeleid door een clubje strijkers zong een sopraan de vorst toe. Geloof maar dat de door instrumentale ritornelli afgewisselde lofzang in de smaak viel bij de vorst. Toen JSB een aantal jaren later wilde vertrekken uit Weimar sloot de hertog hem aanvankelijk een tijdje op om dit te voorkomen. Ik bedoel maar, als de verjaarsmuziek van een paar jaar eerder hem had verveeld had hij JSB waarschijnlijk prompt zonder oprotpremie de laan uitgestuurd.

De Hoge Heren van het Bach Archiv Leipzig besloten de eerste her-uitvoering van het werk uit te besteden aan de gouden Bachmedaille-winnaar Sir John Eliot Gardiner (JEG). Die vroeg zich eerder in een radio-interview hardop af hoeveel van de twaalf verzen de luisteraar vandaag de dag nog zou kunnen verdragen.
Nou dat weten we nu, slechts drie.

Op zijn eigen label Soli Deo Gloria heeft JEG gezorgd voor een gehandicapte cd-première van de verjaarsdagsode. De sopraan Elin Manahan Thomas is er te horen in drie van de twaalf verzen. Voor de begeleiding en ritornelli zorgen twee violen, een altviool en cello, en ook nog een orgeltje.
Over de uitvoering kan ik kort zijn: Alles mit Gott aber gerne ohn’ JEG. Zelden heb ik muziek van JSB door professionele muziekbeoefenaars zo stijf horen vertolken. Onder het motto ‘hier-is-zelfs-drie-teveel’ is het wat mij betreft graag wachten op een vertolking onder supervisie van iemand die de vreugde van JSB’s muziek wel naar waarde weet te schatten.